Soạn bài Ôn tập trang 66 SGK Ngữ văn 12 tập 1 Chân trời sáng tạo

Trả lời Câu hỏi 1 trang 66 SGK Văn 12 Chân trời sáng tạo

Lập bảng để tóm tắt, hệ thống những vấn đề như đề tài, câu chuyện, nhân vật trong hai truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) và Hai đứa trẻ (Thạch Lam).

Phương pháp giải:

Đọc văn bản Lão Hạc (Nam Cao) và Hai đứa trẻ (Thạch Lam)

Lời giải chi tiết:

Lão Hạc

Hai đứa trẻ

Đề tài

Người nông dân

Người nghèo đói

Câu chuyện

Lão Hạc có một hoàn cảnh gia đình bất hạnh: Vợ lão mất sớm, còn một người con trai thì anh ta vì phẫn chí mà bỏ đi cao su. Lão Hạc còn lại một mình với một mảnh vườn và một con chó vàng. Con chó ấy là của anh con trai để lại, lão cưng chiều nó như con, luôn miệng gọi "cậu Vàng". Nhưng cuộc sống khốn khó, lão bán chó để dành mảnh vườn cho con dù vô cùng đau khổ, dằn vặt. Lão mang tiền dành dụm được gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vườn. Không muốn phiền đến mọi người, lão từ chối hết thảy sự giúp đỡ của ông giáo. Một hôm, lão xin Binh Tư một ít bả chó nói là muốn bẩy một con chó lạc. Ông giáo rất thất vọng khi nghe chuyện ấy. Nhưng rồi lão Hạc bỗng nhiên chết - cái chết thật dữ dội, đau đớn. Ông giáo hiểu ra tất cả, vô cùng đau đớn nghĩ về cái chết của lão Hạc và chiêm nghiệm về cuộc đời.

Tại một Phố huyện nghèo nào đó cách xa Hà Nội. Chị em Liên và An là hai đứa trẻ được mẹ giao trông con một cửa hàng tạp hóa bên cạnh ga xe lửa để giúp gia đình vốn đã lao đao. Cha mất việc, cả nhà phải bỏ Hà Nội chuyển về quê sinh sống. Cũng như nhiều người dân lam lũ tại Phố huyện, hai chị em Liên An vừa bán hàng vừa trông chờ chuyến tàu đêm từ Hà Nội về ẩm ẩm lăn bánh qua Phố huyện rồi khuất dạng, im tiếng trong trời đêm sâu thẳm. Lúc đó người buôn bán ở phố huyện mới dọn hàng sau một tối ế ẩm để trở về nhà. Còn hai đứa trẻ dần dần chìm vào giấc ngủ yên tĩnh.

Nhân vật

Lão Hạc (nhân vật chính) 

Chị em Liên và An (nhân vật chính)

Truyện Ngắn

Đề Tài

Câu Chuyện

Nhân Vật Chính

Lão Hạc

Số phận người nông dân trong xã hội cũ

Lão Hạc, một người nông dân nghèo khổ, đã bán đi người bạn duy nhất là chú chó Cậu Vàng và chọn cái chết để giải thoát cho mình khỏi cuộc sống cơ cực.

Lão Hạc

Hai đứa trẻ

Cuộc sống của những người dân nghèo ở phố huyện

Hai đứa trẻ Liên và An phải sống trong cảnh nghèo khó, đơn điệu sau khi gia đình họ sa sút và phải chuyển từ Hà Nội về phố huyện.

Liên và An

Trả lời Câu hỏi 2 trang 66 SGK Văn 12 Chân trời sáng tạo

Lập bảng tóm tắt tri thức về phong cách cổ điển, phong cách hiện thực và phong cách lãng mạn (đã học ở Bài 1 và Bài 2).

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tri thức về phong cách cổ điển, phong cách hiện thực và phong cách lãng mạn

Lời giải chi tiết:

Phong cách cổ điển

- Đề cao tính chất khuôn mẫu, chuẩn mực về tư tưởng và nghệ thuật.

- Hệ thống ngôn từ tao nhã, hình ảnh ước lệ tượng trưng, sử dụng nhiều điển tích, điển cố…

Phong cách lãng mạn

- Đề cao cảm xúc và trí tưởng tượng của con người

- Phá vỡ các quy phạm nhằm giải phóng con người cá nhân, bộc lộ cá tính một cách tự do nhất

Phong cách hiện thực

- Khắc hoạ chính xác, tỉ mỉ những bức tranh chân thực về cuộc sống, môi trường, xã hội với cảm hứng phê phán, bóc trần và phủ nhận thực tại

Đặc điểm

Thời gian

Tác giả, tác phẩm tiêu biểu

Phong cách cổ điển

- Đề cao tính khuôn mẫu, chuẩn mực về tư tưởng và nghệ thuật.

- Ở Trung Quốc và Việt Nam, phong cách cổ điển gắn với quan niệm “thiên nhân hợp nhất”, hệ thống giàu tính ước lệ, giàu điển tích, điển cố.

Chủ yếu ở thời kì văn học Trung đại.

Thơ Đường Trung Quốc và thơ Trung đại Việt Nam

Phong cách lãng mạn

- Đề cao cảm xúc và trí tưởng tượng của con người, có khuynh hướng phá vỡ các quy phạm nhằm giải phóng con người cá nhân, bộc lộ cá tính một cách tự do nhất

 Những năm 1930 – 1945 với phong trào Thơ mới.

Thê Lữ, Xuân Diệu, Huy Cận, Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính,…

Phong cách hiện thực

- Chú trọng việc khắc họa chính xác, tỉ mỉ những bức tranh chân thực về cuộc sống, môi trường, xã hội với cảm hứng phê phán, bóc trần và phủ nhận thực tại. Đề tài gắn với cuộc sống hằng ngày, nhân vật thường điển hình cho một hoàn cảnh, một tính cách, một số phận trong xã hội.

Khoảng những năm 1930 - 1945

Nam Cao, Ngô Tất Tố,  Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan,...

Trả lời Câu hỏi 3 trang 66 SGK Văn 12 Chân trời sáng tạo

Phân tích lỗi câu mơ hồ trong các trường hợp sau và nêu cách sửa:

a. Nó đưa cho cô giáo chủ nhiệm lớp ba cuốn truyện tranh mới mua hôm qua/

b. Nam nói với Sơn bức tranh của cậu ấy rất đẹp.

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về lỗi câu mơ hồ

Lời giải chi tiết:

a. Nó đưa cho cô giáo chủ nhiệm lớp ba cuốn truyện tranh mới mua hôm qua.

- Lỗi câu mơ hồ: Câu này không rõ ràng về ngữ nghĩa của “cuốn truyện tranh mới mua hôm qua”.

- Cách sửa: Có thể sửa thành: “Nó đưa cho cô giáo chủ nhiệm lớp ba cuốn truyện tranh mà cậu ấy mới mua hôm qua.”

b. Nam nói với Sơn bức tranh của cậu ấy rất đẹp.

- Lỗi câu mơ hồ: Câu này không rõ ràng về ngữ nghĩa của “cậu ấy”.

- Cách sửa: Có thể sửa thành: “Nam nói với Sơn bức tranh của Sơn rất đẹp.”

Trả lời Câu hỏi 4 trang 66 SGK Văn 12 Chân trời sáng tạo

Chia sẻ ít nhất một kinh nghiệm mà theo bạn là hữu ích để tạo tính thuyết phục cho bài văn nghị luận về một vấn đề có liên quan đến tuổi trẻ.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ kiến thức phần viết

Lời giải chi tiết:

Cần có hệ thống luận điểm, lí lẽ, bằng chứng rõ ràng, mạch lạc.

Trả lời Câu hỏi 5 trang 66 SGK Văn 12 Chân trời sáng tạo

Khi thuyết trình về một vấn đề xã hội liên quan đến cơ hội và thách thức đối với đất nước, bạn cần chú ý điều gì để thu hút sự quan tâm của người nghe? Khi nghe một bài thuyết trình, muốn nhận xét, đánh giá được nội dung và cách thức thuyết trình, bạn nên lưu ý điều gì?

Phương pháp giải:

Liên hệ bản thân, rút ra những lưu ý cần thiết trong quá trình thuyết trình với vai trò là người nói và người nghe

Lời giải chi tiết:

Người nói

- Nên sử dụng những công cụ hỗ trợ bên ngoài để bài thuyết trình sinh động, hấp dẫn (ppt, sơ đồ, hình ảnh…)

- Tự tin, giọng nói có nhấn nhá phù hợp

- Diễn đạt rõ ràng, gãy gọn, dễ hiểu

- Mở đầu/ kết thúc gây ấn tượng

- Tương tác tích cực với người nghe

Người nghe

- Tìm hiểu trước về đề tài thuyết trình

- Ghi chép lại những câu hỏi muốn trao đổi, thảo luận

- Lịch sử, tích cực khi trao đổi

* Khi thuyết trình về một vấn đề xã hội liên quan đến cơ hội và thách thức đối với đất nước, có một số điểm quan trọng bạn nên lưu ý để thu hút sự quan tâm của người nghe và để họ có thể nhận xét, đánh giá nội dung và cách thức thuyết trình:

- Lựa chọn chủ đề hấp dẫn: Chọn một chủ đề thú vị, liên quan đến đời sống xã hội, kinh tế, hoặc văn hóa của đất nước. Điều này giúp thu hút sự chú ý của khán giả từ đầu.

- Tạo điều kiện mạnh mẽ: Tiêu đề của bài thuyết trình cần phản ánh chính xác nội dung và gợi mở sự tò mò. Một tiêu đề mạnh mẽ sẽ kích thích sự quan tâm của người nghe

- Sử dụng ví dụ và thống kê cụ thể: Để minh họa cơ hội và thách thức, sử dụng ví dụ cụ thể, số liệu thống kê, và nghiên cứu. Điều này giúp người nghe hiểu rõ hơn và tạo sự thuyết phục.

- Tạo cấu trúc rõ ràng: Bài thuyết trình cần có cấu trúc rõ ràng, gồm phần giới thiệu, phần trình bày nội dung, và phần kết luận. Điều này giúp người nghe theo dõi và hiểu rõ hơn về vấn đề.

- Giao tiếp tự tin và lắng nghe phản hồi: Khi thuyết trình, hãy nói tự tin, duy trì liên hệ mắt và lắng nghe phản hồi từ khán giả. Điều này giúp tạo sự tương tác và tạo ấn tượng tốt.

- Tạo hình ảnh và cảm xúc: Sử dụng hình ảnh, video, hoặc câu chuyện để tạo cảm xúc và hình dung cho khán giả. Điều này giúp thuyết trình trở nên sống động và thú vị.

* Khi nghe một bài thuyết trình, muốn nhận xét, đánh giá được nội dung và cách thức thuyết trình, bạn nên lưu ý:

- Trước khi trao đổi, cần đọc lại nội dung đã ghi chép về nội dung và quan điểm được trình bày

- Khi nhận xét, nên sử dụng kĩ thuật PMI (xem Bài 1. Thông điệp từ thiên nhiên, Ngữ văn 11, tập một, bộ sách Chân trời sáng tạo) để đánh giá về nội dung (điểm tích cực, mới mẻ, độc đáo, toàn diện, thuyết phục, đầy đủ, chính xác, hạn chế (nếu có),…) và cách thức thuyết trình (cách sử dụng ngôn ngữ và các phương tiện phi ngôn ngữ, phương tiện hỗ trợ, sắp xếp bố cục, tương tác với người nghe, mở đầu và kết thúc, hạn chế (nếu có),…).

- Trao đổi ngắn gọn, rõ ràng về những điều chưa rõ; tránh hỏi quá nhiều hoặc dồn dập, chỉ trích gay gắt, tôn trọng quan điểm của người nói;…

- Sử dụng bảng kiểm kĩ năng nghe và nhận xét, đánh giá về bài thuyết trình để tự đánh giá hoặc đánh giá lẫn nhau

Trả lời Câu hỏi 6 trang 66 SGK Văn 12 Chân trời sáng tạo

Bạn có suy nghĩ gì về những ô cửa nhìn ra cuộc sống mà các văn bản trong bài mang đến? Bạn rút ra được những liên hệ gì khi đối chiếu giữa tác phẩm văn học và cuộc sống xung quanh?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản để trả lời câu hỏi

Lời giải chi tiết:

- Những ô cửa nhìn ra cuộc sống mang đến cho bạn đọc những hiểu biết về tự nhiên, xã hội và về chính bản thân mình (tự nhận thức). 

- Văn học không xa rời cuộc sống thực tại, những nhân vật trong tác phẩm văn học, họ có thể là những mảnh đời bất hạnh ta có thể gặp trong cuộc sống ngày nay.

- Các văn bản trong bài học gợi cho ta biết cảm thông với những nỗi bất hạnh; trân trọng khát vọng, ước mơ đẹp đẽ của con người.

- Khi đối chiếu giữa tác phẩm văn học và cuộc sống xung quanh em rút ra được giá trị nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ cho bản thân.